Thứ Tư, 6 tháng 5, 2015

Cao Xuân Dục/ Viêm Giao Trưng Cổ kí (Theo bản dịch của Nguyễn Văn Nguyên) tỉnh Quảng Trị


TỈNH QUẢNG TRỊ

Cổ tích

Thành cổ Chiêm Thành

Thành ở xã Đan Duệ huyện Vĩnh Linh, tương truyền do người Chiêm Thành xây đắp. Nay vẫn còn di chỉ.

Thành cổ Hóa Châu

Sách Ô Châu cận lục  chép: Thành Hóa Châu ở địa phậm huyện Đan Điền, phía tây có dòng sông chảy qua, lại có con sông nhỏ chảy ở trong thành. Trên bờ hữu ngạn con sông này đặt nha môn Học đô thừa của phủ Triệu Phong. Vào năm Đại Trị thứ 5 (1362) triều Trần, triều đình sai Đỗ Tử Bình xây đắp thành này, nay không còn khảo cứu được nữa.

Thành cổ Thuận Châu

Sách Ô Châu cận lục chép: Thành ở địa phận huyện Hải Lăng. Một dòng sông lớn chảy qua về phía tây nam, có cầu bắc qua, phố chợ sầm uất. Trị sở của huyện đặt tại đây, kho thóc lúa cũng cất trữ cả ở trong thành. Trải qua nhiều biến đổi, nay không còn khảo cứu được nữa.

Tháp Dương Lệ

Tháp dựng ở xã Dương Lệ huyện Hải Lăng. Di chỉ cũ nay vẫn còn.

Tháp Trung Đan

Tháp ở xã Trung Đan huyện Hải Lăng, tương truyền là do người Chiêm dựng nên. Phía tây trập trùng khe núi, mạn nam đầm nước mênh mông. Phía đông bắc có dòng sông uốn lượn. Ngọn tháp cao hơn trăm thước.

Núi

Động Tam Thạch

Ở phía tây bắc huyện Thành Hóa, tục gọi động Tam Thai. Động bên trái nhô lên một đỉnh núi nhọn đẹp lạ kì, động bên phải vách đá dựng đứng, hai bên đối diện nhau, cùng cao mười mấy trượng. Động ở giữa lại chẽ ra 3 đỉnh thấp hơn mà bằng phẳng ngay ngắn. Cảnh trí rất đẹp. Truyền rằng vào triều trước đây xa giá nhà vua từng đi qua núi này.

Đền miếu

Đền Trảo Trảo phu nhân

Đền tại xã Ái Tử huyện Đăng Xương, thờ thần là Trảo Trảo Linh Thứu Phổ Trạch Tương Hựu Phu nhân. Ngày xưa, khi Thái Tổ Gia Dụ Hoàng đế vào trấn Thuận Hóa, có viên tướng nhà Mạc là Lập Bạo đem quân tới đánh, vua thân chinh ra trận đánh giặc, đóng quân ở bờ sông Ái Tử. Đang đêm nghe văng vẳng có tiếng xào xạo phát ra từ bờ sông, vua lấy làm lạ bèn đi ra xem thì thấy sóng cuồn cuộn nổi lên. Vua bèn khấn Giang thần, nếu có linh thiêng xin hãy giúp ta phá giặc. Đêm ấy vua nằm mộng gặp một người đàn bà đi tới trước mặt, xin nhà vua hãy dùng mĩ nhân kế. Vua tỉnh giấc, nghe theo mưu ấy, sai người thị tì sang dụ Lập Bạo rồi dùng quân mai phục giết chết được hắn. Đánh thắng trận ấy, vua phong cho nàng làm Phu nhân, dựng ngôi đền ở bên tả ngạn để thờ. Đời Minh Mệnh có gia ban sắc phong. Năm Thiệu Trị thứ 2 (1842) nhà vua ngự chế bài thơ ghi lại sự tích, đem khắc vào bia đá.

Đền Luân Quốc công

Đền ở phường Giang Hiến huyện Đăng Xương, thờ vị tướng thời chúa Nguyễn là Đặc tiến Phụ quốc Thượng trụ quốc Công thần, gia tặng Thuận Hóa trấn Vũ doanh Luân Quốc công Tống Phúc Hiệp.

Đền Anh Quốc công

Đền ở xã Cổ Thành huyện Đăng Xương, thờ vị tướng thời chúa Nguyễn là Tiết chế Anh Quốc công Nguyễn Hữu Tiến.

Đền thờ Danh tướng đời Trần

Đền tại xã Đan Duệ huyện Minh Linh. Vào thời nhà Trần, Trần Nhật Duật, Trần Quốc Chẩn theo vua Anh Tông đi đánh Chiêm Thành. Sau khi thắng trận, nhiều tướng sĩ tham gia vào cướp bóc của cải, riêng hai vị nghiêm cấm quân lính không được mảy may xâm phạm dân lành, đồng thời lại phủ dụ chiêu tập người địa phương trở về khôi phục làm ăn sinh sống. Sau khi hai người mất, dân cảm ân đức ấy bèn lập đền thờ phụng. Sau này, khi vua Lê Thánh Tông cất quân đi đánh Chiêm Thành, đêm nằm mộng thấy hai vị tướng hiện ra xin đi theo ngầm trợ chiến. Thánh Tông cho triệu các bô lão đến hỏi, sự tích quả nhiên khớp với mộng báo. Vua bèn cho trùng tu lại đền, ban sắc phong cho hai vị là Đại vương. Trải các triều đại sau đó đều ban sắc gia phong. Năm Minh Mệnh thứ 5 (1824) ban sắc phong cho là Trung đẳng thần.

Đền Đại Càn Quốc gia Nam Hải Tứ vị Thánh nương

Đền ở huyện Vĩnh Linh. Sự tích xem ở phần tỉnh Nghệ An. Tại các tỉnh hạt trong nước đều có lập đền thờ các vị.

Chùa quán

Chùa Tịnh Quang

Chùa nằm bên bờ sông thuộc xã Ái Tử huyện Đăng Xương, được xây dựng vào hồi đầu gây dựng cơ nghiệp nhà Nguyễn. Chùa được ban biển đề "Sắc tứ Tịnh Quang tự", năm Minh Mệnh thứ 21 (1841) trùng tu.

Đền Thiên Tôn

Đền ở xã Đâu Kinh huyện Đăng Xương, do Thái Tông Hoàng đế triều Nguyễn xây dựng. Năm Minh Mệnh thứ 21 (1841) trùng tu.

Chùa Long Phúc

Chùa ở phường An Định huyện Vĩnh Linh. Hồi đầu dựng nước, dân 3 phường An Định, An Hướng và Phương Xuân vì cảm kích ngưỡng mộ ân đức của Thái Tổ Hoàng đế nên lập ra ngôi miếu thờ phụng. Đến năm Minh Mệnh thứ 5 (1824) vâng mệnh đổi thành chùa, kính được nhận ban biển ngạch.

Chùa Bình Trung

Chùa ở xã Hà Trung huyện Minh Linh, do Tham chính Hoàng Đình Ân xây dựng từ hồi đầu dựng nước. Có tấm bia Công thần do vua ban dựng ở trước chùa.

Chùa Cổ Trai

Chùa ở xã Cổ Trai huyện Do Linh. Hồi trước dân xã quê ngoại của Hiếu Khang Hoàng hậu cảm kích ân đức của Hoàng hậu đã dựng ngôi đền thờ bà. Đến năm Minh Mệnh thứ 5 (1824) vâng mệnh đổi thành chùa.

 
 
 
 
 


Không có nhận xét nào:

Đăng nhận xét