Câu đối Dương Khuê khen Vũ Phạm Hàm

Có duyên với cu Vũ Phạm hàm. Hôm nay ở trang lịch sử phủ dầy. 

https://www.facebook.com/share/p/17JJtR5itL/

Họ sưu tập được quyển sách của Dương Khuê. Trong tập này Dương Khuê đã sưu tầm những câu đối của các danh gia đại bút để ở các di tích lịch sử, đền miếu, danh nhân. (Lúc đầu chỉ nhìn qua tờ sách . Chúng tôi tưởng rằng câu đối Đền Vân cát ấy của vũ Phạm Hàm. Nhờ bạn Dương Văn hoàn ở viện Hán Nôm góp ý , xem lại mạch văn bản thì có lẽ cả 2 câu đối đều do dương khuê Viết Soạn ?). Trong đó có đôi câu đối để đền Vân Cát. Câu đối cũng hay. Nhưng mà tôi lại thích cái đôi câu đối cụ Dương Khuê tán thán về Vũ Phạm hàm: 

Từ nguyên tố Đông phần cựu học. Đối sách Thiên vạn ngôn. Hoàn Hải phi Anh. Cập thử Thừa hoan khai Thọ tửu;

Văn hưởng Tự Quế đường tiên sinh. Ngật kim Bách dư tải. tam Nguyên tứ đệ. Hữu quân kiệt xuất tục danh biên. 

tạm dịch là: 

Từ Phú học được cái cổ của cụ (Vũ) Đông Phần. Bài đối sách nghìn vạn từ. Trong trời đất nổi anh tài. Gặp bữa vui này mừng tiệc thọ;

Văn chương nối tiếp dòng hay ở cụ (Lê) Quế đường. Hơn trăm năm trở lại.  (Vua) ban đỗ Tam nguyên. Có ngài nối lại mối thư hương! 

Vũ Đông phần: là Vũ Nhự, là dưỡng phụ của Vũ Phạm Hàm. Ông nổi danh văn chương và tài đức. Nhận vũ phạm hàm làm con nuôi. Gia Tâm dạy dỗ. Sau này vũ nhự vào làm quan ở kinh đô Huế. Thì giới thiệu Vũ Phạm hàm đến học của Phạm hy lượng. Năm đầu tiên đi thi chưa đậu. Cụ Vũ Nhự Cho cụ Vũ Phạm hàm ở lại kinh đô Huế và giới thiệu đi dạy học, Đồng thời kèm cặp thêm. Trong khoảng thời gian này cụ vũ Phạm hàm có làm nhiều thơ văn. Nhưng khi thực dân Pháp tấn công kinh thành Huế. Tài liệu đã bị đốt cháy không còn gì. Cụ Vũ Phạm hàm có soạn 1 bài văn tế tập thơ bị đốt ấy, Gọi là Tế Cảo văn(Đã bị thất truyền). 

Lê Quế đường: Tức là lê Quý đôn. Nhà bác học văn chương nguyên bác của nhà Hậu Lê- trung hưng. Là 1 nhà giáo dục nho học nổi tiếng. Có nhiều học trò sau này đỗ đạt làm quan, Kết nối học thống, mà tính truyền thừa có thể kể đến như bùi huy bích, Phạm Quý thích, Vũ tông Phan, Nguyễn Văn siêu, … và hôm nay trong đôi câu đối này thì có lẽ cả vũ phạm hàm cũng đã kết nối được cái học thống từ chương của lê Quý đôn. 

Toan Nguyen tạm dịch.